Astaksantyna – właściwości, działanie i pochodzenie. Co warto o niej wiedzieć?

Astaksantyna to naturalny karotenoid, który w ostatnich latach wzbudza duże zainteresowanie naukowców. Badania koncentrują się przede wszystkim na jej aktywności przeciwutleniającej, pochodzeniu oraz możliwym zastosowaniu jako składnika suplementów diety.

Astaksantynę można znaleźć między innymi w organizmach morskich, jednak za jedno z najbogatszych naturalnych źródeł tego związku uznaje się mikroalgi Haematococcus pluvialis. Znaczenie ma nie tylko ilość astaksantyny w produkcie, ale również sposób uprawy mikroalg, czystość surowca i kontrola procesu produkcyjnego.

Czym dokładnie jest astaksantyna? Skąd się ją pozyskuje, jakie jej właściwości są badane i na co zwrócić uwagę przy wyborze suplementu?

Co to jest astaksantyna?

Astaksantyna jest naturalnym barwnikiem należącym do grupy karotenoidów. Do tej samej grupy związków zaliczane są między innymi luteina, zeaksantyna oraz beta-karoten.

W przyrodzie astaksantyna odpowiada za czerwone lub pomarańczowe zabarwienie niektórych organizmów, takich jak łosoś, pstrąg, kryl czy krewetki. Zwierzęta te nie wytwarzają jej samodzielnie – pozyskują ją wraz z pożywieniem.

Jednym z najbogatszych naturalnych źródeł astaksantyny są mikroalgi Haematococcus pluvialis. To właśnie z nich pozyskuje się składnik wykorzystywany w wielu suplementach diety zawierających naturalną astaksantynę.

Haematococcus pluvialis – naturalne źródło astaksantyny

Haematococcus pluvialis to jednokomórkowa mikroalga słodkowodna, która ma zdolność gromadzenia dużych ilości astaksantyny. W sprzyjających warunkach jej komórki są zielone. Kiedy jednak mikroalga zostaje poddana działaniu czynników stresowych, zaczyna wytwarzać astaksantynę i zmienia barwę na intensywnie czerwoną.

Do czynników pobudzających ten naturalny mechanizm ochronny należą między innymi:

• intensywne światło,
• ograniczony dostęp do składników odżywczych,
• zmiany temperatury,
• inne niekorzystne warunki środowiskowe.

Astaksantyna pomaga mikroaldze przetrwać okres niesprzyjających warunków. Zdolność do jej intensywnego gromadzenia sprawia, że Haematococcus pluvialis jest wykorzystywana jako źródło naturalnej astaksantyny na potrzeby produkcji suplementów diety.

Dlaczego pochodzenie astaksantyny ma znaczenie?

Przy wyborze suplementu warto sprawdzić nie tylko ilość astaksantyny w dziennej porcji, ale również jej źródło oraz warunki, w których uprawiano mikroalgi.

Naturalna astaksantyna może być pozyskiwana z mikroalg hodowanych w kontrolowanych systemach. Przykładem są uprawy prowadzone w Austrii, w których nadzorowane mogą być między innymi:

• jakość wykorzystywanej wody,
• temperatura uprawy,
• natężenie i czas ekspozycji na światło,
• czystość mikrobiologiczna,
• warunki zbioru i przetwarzania biomasy,
• standaryzacja zawartości astaksantyny.

Kontrola poszczególnych etapów produkcji pozwala uzyskać surowiec o powtarzalnych parametrach. Informacje o źródle astaksantyny, kraju pochodzenia oraz standaryzacji powinny być jasno przedstawione przez producenta.

Astaksantyna – właściwości badane przez naukowców

Astaksantyna jest przedmiotem badań laboratoryjnych oraz klinicznych. Jednym z najczęściej analizowanych obszarów jest jej aktywność przeciwutleniająca.

Wolne rodniki powstają w organizmie podczas naturalnych procesów metabolicznych. Ich ilość może zwiększać się pod wpływem niektórych czynników środowiskowych i związanych ze stylem życia, takich jak:

• promieniowanie ultrafioletowe,
• zanieczyszczenie środowiska,
• dym tytoniowy,
• intensywny wysiłek fizyczny,
• długotrwałe przeciążenie organizmu.

Badania laboratoryjne wskazują, że astaksantyna wykazuje aktywność antyoksydacyjną. Trzeba jednak pamiętać, że wyników uzyskanych w badaniach in vitro nie można bezpośrednio przekładać na określone efekty zdrowotne u ludzi. Znaczenie mają również dawka, forma składnika, czas stosowania oraz ogólny stan zdrowia uczestników.

Astaksantyna a kondycja skóry

Wpływ suplementacji astaksantyną na parametry skóry jest jednym z obszarów analizowanych w badaniach z udziałem ludzi. W części publikacji obserwowano zmiany dotyczące między innymi:

• poziomu nawilżenia skóry,
• elastyczności,
• szorstkości,
• widoczności drobnych zmarszczek.

Wyniki dotychczasowych badań nie są jednak wystarczające, aby przypisywać astaksantynie pewne i jednoznaczne działanie na wygląd skóry. Autorzy przeglądów naukowych wskazują na potrzebę prowadzenia dalszych, dobrze zaprojektowanych badań z udziałem większych grup uczestników.

Astaksantyna a aktywność fizyczna

Astaksantyną interesują się również osoby aktywne fizycznie. W badaniach analizowano między innymi jej możliwy wpływ na markery stresu oksydacyjnego, zmęczenie oraz regenerację po wysiłku.

Dotychczasowe wyniki nie pozwalają jednak jednoznacznie stwierdzić, że suplementacja astaksantyną poprawia wydolność, siłę lub osiągi sportowe. Rezultaty poszczególnych badań są zróżnicowane, dlatego niezbędne są dalsze analizy.

Astaksantyna jako element zdrowego stylu życia

Suplement zawierający astaksantynę może być stosowany jako uzupełnienie codziennej diety. Nie zastępuje jednak prawidłowego sposobu żywienia ani podstawowych elementów zdrowego stylu życia. Największe znaczenie dla kondycji organizmu mają między innymi urozmaicona dieta, regularna aktywność fizyczna, odpowiednia ilość snu, ograniczenie używek oraz ochrona skóry przed nadmierną ekspozycją na promieniowanie UV.

Astaksantyna i witamina E – co łączy te składniki?

Niektóre suplementy z astaksantyną zawierają również witaminę E. Dla witaminy E zostało zatwierdzone oświadczenie zdrowotne:

Witamina E pomaga w ochronie komórek przed stresem oksydacyjnym.

Oświadczenie to może być stosowane w odniesieniu do produktu, który spełnia warunki wymagane dla źródła witaminy E. Obecność witaminy E w suplemencie nie oznacza jednocześnie, że taki sam zatwierdzony efekt można przypisać astaksantynie.

Dlaczego astaksantynę warto przyjmować z tłuszczem?

Astaksantyna jest związkiem rozpuszczalnym w tłuszczach. Oznacza to, że obecność lipidów w przewodzie pokarmowym ma znaczenie dla jej wchłaniania.

Z tego względu astaksantyna jest często umieszczana w kapsułkach zawierających olej roślinny, na przykład olej słonecznikowy. Olej pełni w takim preparacie funkcję nośnika składnika.

Jeżeli suplement nie zawiera tłuszczu, można przyjmować go podczas posiłku, w którym znajduje się jego niewielka ilość. Zawsze należy jednak przestrzegać sposobu użycia podanego przez producenta.

Na co zwrócić uwagę przy wyborze suplementu z astaksantyną?

Porównując suplementy diety z astaksantyną, warto sprawdzić kilka najważniejszych informacji:

• Źródło astaksantyny – na etykiecie powinna znaleźć się informacja, czy składnik pochodzi z mikroalg Haematococcus pluvialis.
• Ilość w dziennej porcji – należy porównywać ilość astaksantyny, a nie wyłącznie masę całego ekstraktu lub oleju z mikroalg.
• Kraj i warunki uprawy – kontrolowane warunki produkcji mogą wpływać na czystość i powtarzalność surowca.
• Standaryzacja – określona zawartość astaksantyny pozwala zachować jednolite parametry kolejnych partii produktu.
• Obecność nośnika tłuszczowego – olej może ułatwiać podanie składnika rozpuszczalnego w tłuszczach.
• Przejrzysty skład – warto zwrócić uwagę na wszystkie składniki kapsułki, substancje dodatkowe i zalecaną porcję.
• Informacje producenta – pochodzenie surowca i sposób jego standaryzacji powinny być przedstawione w jasny i możliwy do zweryfikowania sposób.

Astaksantyna – najczęściej zadawane pytania

Czy astaksantyna jest naturalnym składnikiem?

Tak. Astaksantyna występuje naturalnie między innymi w mikroalgach, drożdżach oraz organizmach morskich. W suplementach diety naturalna astaksantyna jest najczęściej pozyskiwana z mikroalg Haematococcus pluvialis.

Czy astaksantyna jest przeciwutleniaczem?

W badaniach laboratoryjnych astaksantyna wykazuje aktywność przeciwutleniającą. Nie oznacza to jednak, że można automatycznie przypisywać jej określone działanie zdrowotne u ludzi.

Z czego pozyskuje się astaksantynę w suplementach?

Naturalna astaksantyna stosowana w suplementach może być pozyskiwana z biomasy mikroalg Haematococcus pluvialis. Informacja o źródle składnika powinna znajdować się na etykiecie lub w specyfikacji produktu.

Czy astaksantynę należy przyjmować podczas posiłku?

Astaksantyna jest rozpuszczalna w tłuszczach, dlatego często zaleca się jej przyjmowanie podczas posiłku zawierającego tłuszcz. Należy stosować się do sposobu użycia wskazanego na opakowaniu konkretnego suplementu.

Czy suplement z astaksantyną może zastąpić zdrową dietę?

Nie. Suplement diety nie może być stosowany jako zamiennik zróżnicowanej diety. Powinien stanowić wyłącznie jej uzupełnienie.

Podsumowanie

Astaksantyna to naturalny karotenoid występujący między innymi w mikroalgach Haematococcus pluvialis. Związek ten jest badany przede wszystkim ze względu na swoją aktywność przeciwutleniającą.

Wybierając suplement z astaksantyną, warto zwrócić uwagę na pochodzenie surowca, sposób uprawy mikroalg, ilość astaksantyny w dziennej porcji, standaryzację oraz obecność tłuszczu pełniącego funkcję nośnika.

Astaksantyna nie zastępuje zróżnicowanego sposobu żywienia, regularnej aktywności fizycznej ani innych elementów zdrowego stylu życia. Suplement należy stosować zgodnie z zaleceniami producenta, nie przekraczając rekomendowanej dziennej porcji.